Maqolalar
Yetti pusht: yetti bo‘g‘in nima va uni qanday tiklash mumkin
Yangilangan: 2026-yil 6-oktabr
«Yetti pushtingni bil» — o‘zbek oilalarida shunday deyishadi. Bu nimani anglatishini, bo‘g‘inlar qanday sanalishini va hech kim eslamaydigan ajdodlarni qayerdan izlashni ko‘rib chiqamiz.
Yetti pusht nima
Pusht — bo‘g‘in, avlod. Yetti pusht — to‘g‘ri chiziq bo‘yicha yetti avlod: ota, bobo, katta bobo va undan yuqori. Ularni bilish har kimning burchi hisoblangan: bu urug‘ xotirasi va «kimning o‘g‘lisan?» degan savolga javob.
An’anaga ko‘ra chiziq ota tomondan yuritiladi, lekin bugun ko‘p oilalar ona tomonini ham tiklaydi — u ham bir xil muhim.
Bo‘g‘inlar qanday sanaladi
Odatda sanoq otadan yuqoriga qarab boradi:
- ota — birinchi bo‘g‘in;
- bobo — ikkinchi;
- katta bobo — uchinchi;
- keyin — to‘rtinchi, beshinchi, oltinchi va yettinchi bo‘g‘in.
Ba’zi oilalar odamning o‘zini ham sanaydi — unda yettinchi bo‘lib boshqa ajdod chiqadi. Oilada bitta sanoq bo‘yicha kelishib oling, shunda chalkashlik bo‘lmaydi.
Uzoq bo‘g‘inlarning nomlari hudud va oilaga qarab farq qiladi. Agar sizda katta boboning otasini o‘z so‘zingiz bilan atashsa — aynan o‘sha so‘zni yozing.
Nimadan boshlash kerak
- O‘zingiz bilganlarni yozing: ismlar, yillar, joylar.
- Kattalardan — buvi va bobolardan, ularning aka-uka, opa-singillaridan so‘rang. Suhbatni ovozga yozib oling: ovozni hech qanday arxiv qaytarib bermaydi.
- Hujjatlarni to‘plang: tug‘ilganlik va nikoh guvohnomalari, pasportlar, harbiy guvohnomalar, mehnat daftarchalari.
- Qabr toshlaridagi yozuvlarga qarang — u yerda ko‘pincha hayot yillari va otasining ismi bo‘ladi.
- Oilaning turli shoxlari hikoyalarini solishtiring: ular bir-birini to‘ldiradi.
Zanjir odatda qayerda uziladi
Ko‘pincha bo‘shliq to‘rtinchi-beshinchi bo‘g‘inda paydo bo‘ladi: tiriklardan ularni endi hech kim ko‘rmagan. Bu yerda ota ismlari va -ov/-ev bilan tugaydigan familiyalar yordam beradi — Rahimov kabi familiyalar ko‘pincha bobo yoki katta boboning ismidan olingan. Shu chiziq bo‘yicha uzoq qarindoshlarning hikoyalari ham foydali.
Shajara’da alohida «Sulola» ekrani bor: u ota yoki ona tomondan to‘g‘ri chiziqni, qancha bo‘g‘in ma’lum ekanini va bo‘shliq qayerdaligini ko‘rsatadi. «Shu yerga qo‘shish» tugmasi aynan birinchi bo‘sh bo‘g‘inda turadi.
Natijani qanday saqlash
Chiziq yig‘ilgach, uni chop eting: Shajara’da «Yetti pusht» varaqasi va butun daraxt plakati A4, A3 yoki A2 formatda bor. .shajara faylini qarindoshlarga yuboring — har bir shox o‘z qismini to‘ldirsin.
